Verslag
Onthaal
Vanaf 8.45u konden de deelnemers terecht bij het onthaal in het Provinciaal Administratief Centrum van de provincie Oost-Vlaanderen. Hier ontvingen ze hun badge, de deelnemersmap en een informatiepakket. De deelnemersmap bevatte het programma van de dag, een korte inhoud van de verschillende sessies, een artikel over draagkracht, aangebracht door Beno Schraepen, de deelnemerslijst en een evaluatieformulier. In het informatiepakket vond men de boeken “ICT zonder beperkingen” van het Ministerie van Onderwijs en “"Kennis van kennisbanken, Maatwerk in de professionalisering van beginnende leraren” van de Open Universiteit Nederland. Daarnaast zaten er nog heel wat folders en informatie in van ondermeer ICTwijs, Bio-Mens, KOC (Kenniscentrum Hulpmiddelen), Dox en Apple.
Terwijl de meeste standhouders de laatste hand legden aan de opstelling van hun stand, genoten de deelnemers in dezelfde ruimte van een drankje.
Verwelkoming
Een beetje later dan voorzien begaven de aanwezigen zich naar het auditorium Schelde voor de verwelkoming door Peter Hertog, gedeputeerde voor wegen, mobiliteit, water, onderwijs en recreatiedomeinen van de provincie Oost-Vlaanderen. Met korte, bevattende woorden omschreef hij het huidige klimaat omtrent leerzorg en de verscheidene praktische vragen en drempels die dit oproept.
Plenaire toelichting
Aansluitend op de verwelkoming, opende Beno Schraepen, onderzoeksmedewerker en lector aan de Plantijn Hogeschool te Antwerpen de dag met een plenaire sessie rond “Reflecties over Draagkracht en Leerzorg”.
Met zijn gekend vurig enthousiasme sprak hij het publiek toe over de draagkracht van een school en van de individuele leerkracht. Hij sprak over het belang van de zorg voor de leerkracht en de zin en onzin van verscheidene voorwendselen om leerlingen met extra zorg te weigeren.
Praktijksessies
Na de plenaire toelichting werd de groep opgesplitst in zes deelgroepen om te werken rond zes thema’s. In de eerste vier thema’s werden er telkens twee voorbeelden gegeven uit de praktijk, gevolgd door een groepsgesprek o.l.v. een moderator, in de laatste twee thema’s werd er gesproken over de mogelijkheden van Windows en Mac in het ondersteunen van leerzorg.
1 Leerzorg vanuit schoolorganisatie en beleid
Voorbeeld 1:
“Onze school, een zorgzame school” over een nieuw zorgsysteem
Lieven De Vleeschouwer en Ariane Vanlulle, Sancta Maria Lagere school, Ronse
Vanuit de specifieke situatie van Ronse als taalgrensstad, hebben we ook op school een grote diversiteit binnen de leerlingenpopulatie. Diversiteit naar taalvaardigheid, gedragspatronen, culturele en sociale achtergronden, intellectuele mogelijkheden e.d. Het spreekt voor zich dat er een grote vraag naar zorg is. We willen als school ons blikveld op zorgbreedte zo verruimen dat we via het voeren van beleid zo goed mogelijk tegemoet kunnen komen aan de noden van de leerlingen.
Voorbeeld 2:
"Organisatie en structuur van het zorgoverleg in de basisschool"
Begga Willems, De Klare Bron, Heverlee
De keuze die een school maakt ten aanzien van het zorgbeleid, heeft steeds gevolgen voor de schoolorganisatie. De zorgstructuur is uitgewerkt in functie van een continuüm van zorg waarbij de klasleerkracht de spilfiguur is. Daarom wordt er in de zorg een belangrijke plaats ingeruimd voor het zorgoverleg. Dit heeft consequenties naar aanwending van het lestijdenpakket, personeelsbeleid (wie wordt aangesteld als zorgcoördinator), uurroosters en opstellen van het schooljaarplan (personeelsvergaderingen, werking van het kernteam zorg…).
Moderator:
Inge Van de Putte, Hogeschool Gent
2 Teamorganisatie en -ondersteuning i.f.v. leerzorg
Voorbeeld 1:
“Maatschappelijk kwetsbare leerlingen: pedagogisch optimisme als toetssteen”
Dirk Bicker, Stedelijke Basisschool De wereldreiziger, Antwerpen
Verschillen tussen leerlingen vormen een natuurlijk gegeven. Vanuit hoge verwachtingen, zonder negatieve vooroordelen, moeten we hiermee constructief en planmatig omgaan met het oog op het grootst mogelijke leerrendement voor elke leerling. Dit is helemaal geen evidentie in een school bevolkt door veel maatschappelijk kwetsbare leerlingen.
Het voeren van een integraal zorgbeleid is een uitgelezen hefboom tot de verbetering van de schoolorganisatie omdat het steunt op een systematische en gezamenlijke inspanning van het volledige schoolteam. Het hele proces is erop gericht de leeromstandigheden zodanig te veranderen dat de onderwijsdoelen op een effectieve manier bereikt worden.
Hoe zo een gedragen integraal zorgbeleid tot stand komt, vormt de rode draad van dit verhaal.
Voorbeeld 2:
“Een kwalitatieve school voor allen ontwikkelen, no mission impossible! Werken met de index voor inclusie binnen uw school”
Katrijn Jansegers, Artevelde Hogeschool, Gent
Moderator:
Kathleen Mortier, Universiteit Gent
3 Didactiek en klasorganisatie aanpassen
Voorbeeld 1:
"Dagboek van een klasjuf. Ervaringen met handelingsgericht werken"
Kris Maes, De Buurt, Gent
Iedere mens beschikt over eigen talenten, aanleg, visie, beleving, mogelijkheden,…
Een klasgroep is dus een divers gegeven. Het is onmogelijk om voor elk kind in de groep een volledig individueel traject uit te werken, het is zelfs de bedoeling niet, de school is een sociale context.
Toch kan je als klasleerkracht tegemoet komen aan de individuele onderwijsbehoeften van kinderen. Handelingsgericht werken biedt een zinvol kader om met die diversiteit om te gaan.
Hoe je aan de hand van dit kader kan komen tot kleine effectieve maatregelen, wil ik illustreren aan de hand van een kort filmpje uit mijn eigen klaspraktijk.
Voorbeeld 2:
“Anders, ten goede van elk kind”
Begga Willems, De Klare Bron, Heverlee
• Kleine aanpassingen in de didactiek aanwenden in de klas: enkele concrete voorbeelden
- Wiskunde: hoofdrekenen en getalinzicht
- Gebruik van uitwisstift voor het kunnen geven van snelle feedback of voor het verhogen van de oefentijd
- Motorische component en speelse context
• Klasorganisatie:
- Structuur: dag- en weekplanning via contractwerk
- Werken met tutors in de klas
Moderator:
Jan T’Sas, Klasse
4 Instrumenten en hulpmiddelen inzetten
Voorbeeld 1:
“ICT in als springplank voor gelijke kansen”
Koen Tubeeckx, Basisschool Sint Maria, Antwerpen
Wanneer scholen systematisch inzetten op ICT en ICT als partner zien binnen de strijd naar een grotere gelijkheid van onderwijskansen, dan is het een strijd van hoop en geen strijd uit wanhoop.
Het verhaal van onze school met 97% indicatorleerlingen kan hiervan een voorbeeld zijn.
Voorbeeld 2:
“Smartboard in het afstandsonderwijs”
Wim Malaise, Onze-Lieve-Vrouw-van-Lourdescollege, Edegem
Via een videofragment wordt duidelijk gemaakt hoe je een leerling op afstand (met zijn of haar beperkingen) kan laten participeren in de les (in het voorbeeld: het aanbrengen van het begrip ‘parabool’). Daarna zien we in een fragmentje hoe de school het sociaal contact tracht te onderhouden (d.m.v. verjaardagskaart, spel tijdens de speeltijd,...).
Hierna overlopen we kort waarop men moet letten als we afstandsonderwijs georganiseerd wordt (praktische opstelling, hoe les voorbereiden,...).
Moderator:
Beno Schraepen, Plantijn Hogeschool Antwerpen
5 Creatieve ateliers als facilitator in het onderwijs
Ellen Verheyen en Kurt Klynen, ICT Atelier
Digitale media introduceren in de klas verhoogt de creativiteit en motivatie van de leerlingen en kan zo bijdragen tot een inspirerende leeromgeving.
In creatieve ateliers gaan leerlingen aan de slag met foto-, film- en geluidsmateriaal. De leerlingen leren zich uit te drukken op een andere manier. Het biedt een alternatieve ingangsweg, ook voor leerlingen uit alle mogelijke kansengroepen.
6 Inclusie door communicatie en samenwerking
Jacques Denies, School Technology Innovation Center (STIC), Brussel
In deze workshop komen enkele concrete voorbeelden aan bod van hoe communicatie jongeren ‘bij de les’ kan houden.
Videoconferencing met Live Meeting maakt de klas virtueel bereikbaar voor leerlingen vanaf thuis of waar dan ook, over het Internet. Eenvoudig te hanteren hulpmiddelen vergemakkelijken het wederzijds en interactief delen van audio, video, bordschema’s en programma’s op de computer. Bovendien is het mogelijk de hele les op te nemen en die opname te koppelen aan de kalender. Een enkele klik op deze link volstaat om de hele les opnieuw door te nemen. Dit is handig voor wie afwezig was of voor wie een herhaling nuttig is.
Het delen van een OneNote notaboek laat toe om al in de les leerlingen die wat trager zijn, bv. als gevolg van dyslexie, te helpen om de nota’s volledig en correct te houden. Door deze vorm van samenwerking krijgt de tragere leerling hulp, leren leerlingen elkaar helpen en ze doen dat zonder het lesverloop te storen. OneNote heeft verder heel wat slimme troeven in huis om de nota’s snel visueel en auditief te verrijken.
Evaluatie praktijksessies
Over het algemeen waren de reacties omtrent de verschillende voorbeelden en thema’s zeer positief. Velen hadden graag wat meer tijd gehad om te discussiëren o.l.v. de moderator of hadden graag de gelegenheid gehad om meerdere thema’s na elkaar bij te wonen.
Tijdens de praktijksessies vonden de standhouders de tijd om onderling een praatje te maken en hun stand verder op te smukken.
Pauze
Na de verschillende praktijksessie kwamen de bezoekers opnieuw samen in de grote tentoonstellingszaal van het PAC. De deelnemers nuttigden een drankje, legden contacten en bezochten de infostanden terwijl onze moderatoren hun bevindingen samenbrachten.
Plenaire sessie
In een afsluitende plenaire sessie bracht Jan T’Sas (Klasse) ons een samenvatting van de meest in het oog springende punten uit de verschillende praktijksessies.
Aansluitend was er de mogelijkheid tot vraagstelling.
Buffet
De studiedag werd op gepaste wijze afgesloten met een broodjesbuffet. De deelnemers deponeerden hun evaluatieformulieren in de box terwijl ze op hun aanwezigheidsattest wachtten.